Agri-cultura
AGRICULTURA
AGRI-CULTURA
A palabra agricultura consta de dúas partes: agri e cultura. Vén do latín: agri significa “campo” e cultura é sinónimo de “cultivo” ou “cultivado”. A agricultura xorde moito antes, no Neolítico, e máis tarde aparece un dos grandes saltos tecnolóxicos: o arado, documentado en Mesopotamia no IV milenio a. C.
Hoxe definímola como un conxunto de técnicas de manexo da terra orientadas a producir colleitas en cantidade e con calidade.
A función da agricultura é producir alimentos abondos, pero bos. Agora ben, os recursos que a natureza nos ofrece son limitados; por iso debemos administralos con rigor e rexeneralos de maneira continua.
Imos explicalo con un exemplo, porque é a base para construír unha agricultura ao servizo de todos. Imaxinemos que a natureza é un gran depósito de auga do que bebo todos os días: chegará un momento no que se esgotará; non poderei seguir bebendo e pasarei sede, ou mesmo morrerei. Pero se cada vez que bebo un vaso de auga engado outro, o depósito manterase cheo. E, se cada vez que bebo engado un vaso e un pouco máis, estarei aumentando as posibilidades de cara ao futuro e máis persoas terán acceso á auga.
Levemos este exemplo á agricultura. Hai dous modelos claramente contrapostos:
AGRICULTURA INDUSTRIALIZADA
AGRICULTURA REXENERATIVA ECOSOCIAL
Agricultura industrializada
A agricultura industrializada busca producir moito, rápido e a baixo custo aparente, pero depende de fertilizantes químicos, herbicidas, insecticidas, combustibles, plásticos agrícolas e maquinaria pesada, moitos deles ligados ao petróleo. Isto fai que o sistema sexa vulnerable á suba dos prezos, á escaseza enerxética e á dependencia de grandes empresas que controlan sementes, fitosanitarios e fertilizantes.
O seu principal problema é tratar o solo como un simple soporte. Cando a terra permanece espida, se ara intensamente, se compacta coa maquinaria e se trata con químicos de forma continuada, perde estrutura, materia orgánica e vida. Desaparecen miñocas, fungos e bacterias, redúcese a fertilidade natural e aumenta a erosión, a seca e a dependencia de novos aportes externos.
Tamén empobrece a biodiversidade. Os monocultivos eliminan sebes, marxes, árbores e refuxios para fauna útil. Ao romperse o equilibrio natural, medran as pragas e increméntase o uso de produtos químicos, creando un círculo vicioso difícil de soster.
As consecuencias van máis alá da finca: contaminación da auga, perda de carbono no solo, alimentos de menor calidade, máis vulnerabilidade fronte ao cambio climático e un rural cada vez máis dependente. Produce hoxe, pero pode hipotecar a capacidade de producir mañá.
Agricultura rexenerativa
Parte da idea de que o solo é un sistema vivo que hai que coidar. Mantéñense os chans sempre cubertos para favorecer a vida microbiana, conservar a humidade e reducir necesidades de rega. As plantas captan carbono da atmosfera e mobilizan nutrientes; e, ao deixar os restos vexetais sobre o terreo, non só se conseguen os beneficios anteriores, senón que se mellora a fertilidade co paso do tempo. Así, a capacidade produtiva pode manterse ou mesmo incrementarse ano tras ano.
Cómpre sinalar tamén que, cando se reduce a dependencia de maquinaria pesada e de insumos externos, o sistema tende a ser máis resiliente e, en moitos contextos, pode xerar máis emprego local e menores custos recorrentes.
Estas prácticas, ao aumentar a materia orgánica e/ou o carbono do solo, contribúen tanto a fixar carbono como a mellorar a retención de auga. As cifras exactas dependen da profundidade considerada e das características do chan, pero como orde de magnitude, un aumento do carbono do solo pode equivaler a decenas (ou máis) de toneladas de CO₂ por hectárea, e un incremento de materia orgánica pode mellorar de forma notable a capacidade de retención de auga (cítanse valores arredor de 150.000 L/ha en determinados supostos).
A agricultura ecosocial segue a liña das agriculturas rexenerativas e incorpora criterios de permacultura para ser plenamente sustentable, traballando tanto pola saúde das persoas como pola do medio que nos rodea. SABER MÁIS
